De Hamermolen wordt een wasserij

'Dorado der waschindustrie'
In 1876 breekt er brand uit in de molen en aan het eind van de eeuw nogmaals.
In 1906 bouwt Frans Preller de Hamermolen weer op en start er een wasserij. De belangrijkste grondstof daarvoor – schoon, kalkarm water – is immers nog steeds aanwezig. De afhankelijkheid van waterkracht wordt verkleind door de inzet van stoommachines. De “Geldersche Wasch-, Bleek- en Strijkinrichting De Hamermolen” is een van de vele stoomwasserijen die in deze periode in Apeldoorn en zeker ook in Ugchelen als paddenstoelen uit de grond schieten. “Apeldoorn het dorado der waschindustrie”, staat er in landelijke kranten te lezen.

Roet
De Apeldoornse wasserijen doen goede zaken met de hotels, fabrieken, ziekenhuizen en andere grote instellingen waarvan er in het hele land steeds meer worden gesticht. Tegelijkertijd brengt al die bedrijvigheid en industrialisatie aanzienlijk meer luchtverontreiniging met zich mee. Dit speelt de wasserijen die al dat roet uit de lakens, handdoeken, kussenslopen, hemden, gordijnen, zakdoeken, boorden en manchetten moeten wassen, weer in de kaart speelt.
Het wasserijbedrijf in de Hamermolen heeft bestaan tot in de jaren ’70 van de vorige eeuw. Daarna is er onder andere nog een tijdje een restaurant gevestigd geweest. Tegenwoordig is het een locatie voor trainingen en andere bijeenkomsten.

Vrienden
Sinds 1990 is er een stichting Vrienden van de Hamermolen die er voor heeft gezorgd dat het waterrad weer draait en de Koppelsprengen weer stromen als was het 1650. De fraaie uitlichting van de voorgevel na zonsondergang wordt gevoed met elektriciteit die door het gerenoveerde waterrad wordt opgewekt.

‍